Gouden wanden als hedendaags ambacht
Rob van der Plas – De Nieuwe Schatkamer, Amsterdam
Tijdens de grootschalige renovatie van het hoofdkantoor van De Nederlandsche Bank aan het Frederiksplein in Amsterdam werkte speciaal stucadoor Rob van der Plas gedurende een jaar aan een uniek onderdeel van het gebouw. Op uitnodiging van Mecanoo, het architectenbureau verantwoordelijk voor het renovatieontwerp, zette hij zijn vakmanschap en kunstenaarschap in op een schaal die zelden voorkomt.
In totaal bracht Van der Plas circa 8.000 m² wandoppervlak af met een door hem ontwikkeld stucwerk van gouden vloeibaar marmer. De wanden dragen zijn persoonlijke handschrift en zijn volledig met de hand uitgevoerd. Hoewel de muren goudkleurig zijn, bestaat het materiaal niet uit echt goud, maar uit een hoogwaardig, speciaal samengesteld stucmengsel waarin vloeibare componenten zijn verwerkt. Juist die techniek zorgt voor diepte, beweging en een levendig oppervlak.
Symbolische functie
De gouden wanden markeren de buitenzijde van de oorspronkelijke goudkluis van De Nederlandsche Bank. Waar deze kluis decennialang het meest afgesloten en beveiligde deel van het gebouw was, is zij nu toegankelijk voor het publiek. De muren vormen daarmee een symbolische huid: zij verwijzen naar de vroegere functie van opslag en bescherming, terwijl zij tegelijkertijd een nieuwe open betekenislaag toevoegen.
De toepassing sluit aan bij de transformatie van het gebouw van gesloten bastion naar publieke plek. De voormalige kluis maakt nu deel uit van De Nieuwe Schatkamer, een openbare ruimte waar bezoekers kennismaken met de rol van DNB via tentoonstellingen, interactieve installaties en debatten.
Renovatie in context
Het hoofdkantoor van DNB werd na een renovatie van bijna vijf jaar op 6 januari 2025 heropend. Het gebouw, oorspronkelijk ontworpen door Marius Duintjer (1968), was technisch en functioneel verouderd. Onder leiding van Mecanoo, met Francine Houben als architect, is het ontwerp teruggebracht naar zijn oorspronkelijke openheid en transparantie, met respect voor het historische karakter.
De begane grond en de kelder, samen goed voor circa 4.800 m², zijn nu vrij toegankelijk. Hiermee is het gebouw opnieuw verankerd in de stad en in de samenleving.
Ambacht binnen een duurzaam totaalontwerp
De renovatie is uitgevoerd volgens de BREEAM Outstanding-norm en resulteerde in een reductie van circa 80% energieverbruik en CO₂-uitstoot ten opzichte van het oude gebouw. Door renovatie in plaats van nieuwbouw werd 70.000 ton bouwmateriaal bespaard.
Binnen deze duurzame en maatschappelijke context vormt het werk van Rob van der Plas een zeldzaam voorbeeld van hedendaags ambacht op monumentale schaal. Zijn gouden wanden zijn geen decoratie, maar integraal onderdeel van het architectonische en symbolische verhaal van het gebouw: een tastbare overgang van waarde bewaren naar waarde delen.
